Historische panden hebben altijd een bijzondere positie gehad in de regels rond energielabels. Tot nu toe vielen beschermde monumenten grotendeels buiten de verplichting om een energielabel aan te leveren bij verkoop of verhuur. Die uitzondering verdwijnt echter per 29 mei 2026. Vanaf dan moeten eigenaren van monumentale gebouwen — net als bij andere woningen en gebouwen — een officieel energielabel kunnen tonen op het moment dat het pand wordt verkocht, verhuurd of bij verlenging van een huurovereenkomst.
Waarom verandert dit?
De aanpassing vloeit voort uit Europese wetgeving: de Energy Performance of Buildings Directive (EPBD IV). Deze richtlijn streeft ernaar om de energieprestaties van alle gebouwen in Europa transparanter te maken — dus ook die van monumenten. Tot nu toe namen monumenten een uitzondering in omdat het vaak lastig is om standaard energiemaatregelen toe te passen op historische bouwdelen zonder het karakter te veranderen. Tegenwoordig is vastgesteld dat dezelfde rekentool voor energielabels geschikt is voor monumenten, waardoor deze nieuwe verplichting kan worden ingevoerd.
Wat betekent dit concreet voor je monument?
Vanaf 29 mei 2026 gaat er iets fundamenteels veranderen:
• Bij verkoop van een monument moet een geldig energielabel aanwezig zijn.
• Ook bij verhuur of het aangaan of verlengen van een huurovereenkomst moet het label overlegd worden.
• Voor lopende huurcontracten zonder wijziging verandert niets tot dat moment.
Tot nu toe hoefden eigenaren geen energielabel te tonen bij deze situaties. Na mei 2026 loopt wie geen label heeft bij verkoop of verhuur het risico op een boete of last onder dwangsom.
Welke gebouwen vallen onder de verplichting?
De nieuwe plicht geldt niet alleen voor rijksmonumenten, maar ook voor gemeentelijke en provinciale monumenten en panden die in procedure zijn voor monumentstatus. Er blijven echter algemene uitzonderingen die voor alle gebouwen gelden, zoals panden zonder binnenklimaatregeling, gebouwen die uitsluitend voor erediensten worden gebruikt, of objecten die minder dan vier maanden per jaar in gebruik zijn.
Hoe werkt een energielabel voor monumenten?
Er komt geen apart labeltype voor historische panden: het energielabel wordt vastgesteld volgens dezelfde systematiek (NTA 8800) die ook bij andere gebouwen wordt gebruikt. Dat betekent dat een erkende energieprestatie-adviseur het pand beoordeelt aan de hand van factoren zoals isolatie, installaties en ventilatie — en daaruit volgt een label van A++++ tot G.
Een energielabel blijft 10 jaar geldig en kan dus al vóór 2026 worden aangevraagd. Ongeveer 30 % van de monumenten beschikt al over een energielabel, vaak omdat eigenaren dit al wilden of nodig hadden voor bijvoorbeeld subsidieaanvragen.
Wat verandert er niet?
Hoewel monumenten straks een energielabelplicht hebben, blijven ze vrijgesteld van minimale energielabeleisen zoals die gelden voor kantoren (zoals de C-eis). Dat betekent dat er geen dwingende prestatieklassen worden opgelegd die monumenten moeten halen — er wordt simpelweg gevraagd om inzicht te geven in de energieprestatie.
Slim voorbereiden op mei 2026 met Linger OG
Voor eigenaren van monumentale panden is het verstandig om nu al te checken of er een actueel energielabel is en, zo niet, om dit te laten opstellen door een gecertificeerde adviseur van Linger OG. Dit geeft niet alleen zekerheid bij verkoop of verhuur, maar biedt ook waardevolle informatie over de energieprestatie van het gebouw — zonder direct te moeten voldoen aan energielabeleisen die voor andere gebouwen wel gelden. Wij helpen je graag!
